Philippe Grisar

Philippe Grisar

Blog

... omdat iedereen anders is ...

Warp-tentoonstelling Tricksters

ProjectenPosted by Philippe 18 Sep, 2017 21:09:39

Voorbije zomer organiseerde WARP (acroniem voor ‘Wase ARtistieke Projecten’) een tentoonstelling in Sint-Niklaas met als titel ‘Tricksters’.

Een trickster is het Engelse woord voor oplichter, bedrieger, schelm. Iedereen kent er wel een, denk ik. Het is ook een archetypische figuur die in verschillende culturen onder verschillende gedaanten in mythes, legenden en verhalen verschijnt. Zo kennen we de Noorse god Loki en bijvoorbeeld ook onze eigen Wase Reinaert de vos.

Stef Van Bellingen vroeg me een tekst te schrijven over Tricksters. “Iets vanuit de psychologie of zo?”, citeer ik hem niet helemaal letterlijk. De tentoonstelling met loeders als Patrick Hamers en Reinaert aan de ene kant en kunstwerken aan de andere kent, vraagt iets anders dan een droog stuk.

Hoewel Reinaert soms voorgesteld wordt als de Vlaamse held die de bezetter (de Franskiljon of den Hollander, kies maar iets) een ferme loer draait - een guerrilla op zichzelf, is die dat niet. Hij neemt de machthebbers soms heel brutaal in de maling maar politiek interesseert hem geen zier. Hij is gewoon een schalkse schurk waarbij de internetbedrieger als een schooljongen oogt. Met het Reinaert-epos en al die andere Tricksters in gedachten schreef ik onderstaande tekst.

OVER DE LEPE VOS EN ZIJN VELE BEREN

Iedereen kent de vossen, die gladde praatjesmakers, verkopers van zoete dromen en bedrieglijk spul. We hebben ze door en hoofdschuddend denken

we verwijtend: oplichters!

Maar als hun sluwheid onze zaak dient, luiden hun kwalificaties heel wat milder: “t ís een sluwe held die onze gezamenlijke tegenstander in de maling neemt.”

Deze strijders staan aan onze kant: wij, de calimero’s. Zalig toch, hoe ze het oude redeloze gezag weten te foppen.

Elk van hen, met eigen geraffineerde handigheid, troggelt geld- en machtsbeluste heersers vooral hun ego af.

Ze zetten ze te kakken, mijnheer!

En dan besturen ze rustig voort – al of niet samen met de vos.

Eerlijk, bedient de vos niet eerder zijn eigen zaak?

Reinaert, is een tafelschuimer, een verkrachter en ontziet geen enkel dier.

En toch verlustigt de lezer zich graag in zijn lepe trucken waarmee hij de gulzige beesten met hun eigen lusten vangt.

Ik vraag me af of Willem die Madocke maecte, de schrijver van het Epos, de lezer niet gewoon een spiegel voor hield? Hij vermaakt ons met de domheid van de anderen alsook het genot van de ingenieuze vos?

Willen wij niet liever Reinaert zijn?

Wat bindt die vossen en de tricksters?

Hun mooie praatjes, zegt u? Ze bakken zoete broodjes en smeren stroop aan de baard. Ze weten wat je hart (en dat ander orgaan) begeert.

Maar vergeet niet dat de bedrogene belazerd wilde worden; zonder jou is de trickster nergens.

De Beer danst voor de honing.

Wat zocht je op? Weet jij het niet, dan weet de vos het wel want hunkeren

doe je toch, mens. De catalogus laat zich makkelijk lezen: snel genot (vetloze snack: beetje porno); imago (mode, wagen of vernissage); soelaas voor pijn en andere ongemakken; het einde van je psychisch lijden door eenvoudig slikken. Of wens je gewoon een vriend of twee en nog een lief, die bij je blijft en luistert. En helemaal in goudzijden druk: roem, eer en macht.

Soms met enig zoekwerk vind je de virtuele minnaar, verschaft de mens zich het einde van zijn leed en horen we de toekomst lachen? Gehaaide politieke geesten zeggen postjes toe.

Ach, het werkt vooral in op de portemonne-ego.

Gelukkig overkomt het ons nooit… of toch - gelukkig keek toen niemand toe.

De mens is een verlangend wezen. Is de honger gestild, begint de maag toch weer te knorren.

Er lijkt altijd wel iets te zijn wat wij nog niet hebben. Komt het geluk van de ene ook niet de ander toe… mij toe?

Wat kan de mens gelukkig maken? Voor wie gelooft, lonkt de eeuwige lust… - ik bedoel rust. Helaas is het knap lastig om het ticket naar het paradijs te verwerven. Dat van hel of vagevuur bekomt men zo.

Och, God, het vlees is zwak en misschien is de hemel ook maar een belofte.

En daar komt de trickster.

Hij of zij danst om de twijfel heen en belooft – al was het maar voor even - de hemel.

Hij of zij draagt vast een titel; Reinaert kleedt zich deftig aan ook al zijn het enkel woorden in een prachtige lay-out dat met een klik op het computerscherm verscheen.

Tenslotte, u weet dat u bij de juiste persoon aanklopt, want die mijnheer/mevrouw heeft autoriteit! Het is een buitenkans, het is goedkoop en kwaliteit! De mensen zullen zeggen, “dat heb je goed gedaan.”

“Wat ben ik leep en uitverkoren.”

Maar je wordt verraden door jezelf: je ogen blinken, je klikvinger jeukt. Voel hoe Rein-Hart liefkozend lijmt en zachtjes streelt. “Jij weet het, jij bent het”, fluistert de vos je toe terwijl die langzaam sneller gaat. Je ego trilt. Hij merkt het al, je nood is bijna geledigd!

In een heerlijke roes, gevleid, verleid… opent plots de beurs…

floep en flops, het geld eruit.

En dan is ’t even plots gedaan.

Dachten we Reinaert te zijn, blijkt de rol van Bruun ons toch beschoren.

Philippe Grisar, 21 juni 2017

Voor WARP, expo Tricksters (29 juni – 6 augustus): de tekst verschijnt ook op de nieuwe website van WARP. http://warp-art.be/

Tentoonstelling met werk van o.a. Stephan Balleux, Clare Benson, Joseph Beuys, Caroline Coolen, Gert Cools, diverse antiquariaten, Brian Coutinho, Ronny Delrue, Paul De Vylder, Tom Liekens, Jacques Lizène, Flup Marinus, Tuur Marinus, Lars von Trier.